Nội dung chính
Thành phố Hồ Chí Minh đang đặt nền móng vững chắc cho một kỷ nguyên mới, nơi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực then chốt để bứt phá, khẳng định vị thế đầu tàu kinh tế cả nước.
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ duy trì vai trò đầu tàu kinh tế, mà còn định vị mình là trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực Đông Nam Á. Đây là mục tiêu chiến lược được cụ thể hóa từ Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, hướng tới một nền kinh tế tri thức và đô thị thông minh.
Với hàng loạt chương trình và giải pháp đồng bộ đã được triển khai, TP.HCM đang từng bước hiện thực hóa tầm nhìn này. Những thành tựu trong phát triển hệ sinh thái, xây dựng các “hạt nhân” công nghệ và thúc đẩy chuyển đổi số đã tạo ra một lực đẩy mạnh mẽ, giúp Thành phố sẵn sàng bứt phá trong giai đoạn phát triển mới.
Kiến tạo Hệ Sinh Thái Khoa Học Công Nghệ Dẫn Đầu
Thành phố Hồ Chí Minh đang chứng tỏ vai trò dẫn dắt của mình trong việc xây dựng một hệ sinh thái khoa học công nghệ và khởi nghiệp năng động, thu hút mạnh mẽ các nguồn lực trong và ngoài nước.
Hệ sinh thái khởi nghiệp bùng nổ và thu hút đầu tư
- Thống kê ấn tượng: Dự kiến đến năm 2025, hệ sinh thái khởi nghiệp của Thành phố sẽ nằm trong top 110 toàn cầu, quy tụ gần 50% startup của cả nước và là cái nôi của ít nhất 3 “kỳ lân” công nghệ Việt Nam.
- Doanh nghiệp S&T: Hiện có 143 doanh nghiệp khoa học công nghệ, chiếm khoảng 20% tổng số doanh nghiệp S&T trên toàn quốc.
- Đóng góp vào GRDP: Năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) đóng góp tới 59% vào GRDP của Thành phố, trong đó khoa học và công nghệ chiếm 74% vào tăng trưởng TFP – một minh chứng rõ nét cho hiệu quả đầu tư vào lĩnh vực này.
- Sức hút FDI: Đến năm 2025, lĩnh vực khoa học công nghệ dự kiến thu hút gần 1,8 tỷ USD vốn FDI, chiếm 22% tổng vốn đầu tư nước ngoài. Sự hiện diện của các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như G42 UAE, Viettel Data Center, CMC, SAP Labs, NVIDIA, AMD, Intel cho thấy niềm tin và sức hấp dẫn của TP.HCM đối với dòng vốn công nghệ toàn cầu.
Thành quả này có được nhờ chính sách hỗ trợ khởi nghiệp đồng bộ, nền tảng khoa học công nghệ vững chắc với hàng chục trường đại học, cao đẳng, hàng trăm tổ chức nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, cùng nhiều phòng thí nghiệm hiện đại.
Các “hạt nhân” công nghệ dẫn dắt sự phát triển
Bên cạnh hệ sinh thái startup, TP.HCM đã hình thành các “hạt nhân” có vai trò tiên phong, không chỉ trong thu hút đầu tư mà còn thúc đẩy ươm tạo, thử nghiệm công nghệ mới và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Khu Công nghệ cao TP.HCM (SHTP): Bệ phóng cho công nghệ Việt
Với hơn 20 năm phát triển, SHTP đã trở thành hạt nhân đổi mới sáng tạo quan trọng. Nơi đây thu hút hơn 160 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký trên 12 tỷ USD từ các tập đoàn lớn như Intel, Samsung, Nidec, Jabil, Sonion, Sanofi, Schneider Electric. Đặc biệt, SHTP cũng là nơi ươm mầm cho nhiều doanh nghiệp Việt vươn tầm quốc tế như FPT, CMC, Datalogic Việt Nam.
Mục tiêu đến năm 2025, giá trị sản xuất của SHTP đạt khoảng 23 tỷ USD, thu hút 416,5 triệu USD vốn đầu tư và tổng giá trị xuất khẩu lên tới 20,532 tỷ USD. Ông Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng Ban Quản lý SHTP, nhấn mạnh vai trò của Khu là trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia, tập trung phát triển công nghệ cao, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, và trở thành bệ phóng cho nền kinh tế tri thức của Việt Nam.
Công viên Phần mềm Quang Trung (QTSC): Mô hình phát triển bền vững
QTSC, khu công nghệ thông tin tập trung đầu tiên của Việt Nam, sau 25 năm đã thu hút 27 nhà đầu tư và hơn 120 doanh nghiệp công nghệ số, cung cấp trên 650 sản phẩm, dịch vụ cho thị trường trong nước và hơn 30 quốc gia. Với chỉ 200 tỷ đồng vốn đầu tư ban đầu từ ngân sách, QTSC đã huy động được hơn 6.600 tỷ đồng vốn xã hội, minh chứng cho hiệu quả của mô hình hợp tác công tư (1 đồng vốn nhà nước thu hút 24 đồng vốn đầu tư).
Ông Trần Hữu Dũng, Giám đốc Công ty TNHH MTV Phát triển Công viên phần mềm Quang Trung, chia sẻ QTSC không chỉ là nơi tập trung doanh nghiệp mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh, gắn kết doanh nghiệp, nhà trường và viện nghiên cứu. Giai đoạn 2025-2030, QTSC đặt mục tiêu trở thành đơn vị chiến lược vận hành hạ tầng số, xây dựng các trung tâm công nghệ tiên tiến, và phát triển theo mô hình đô thị khoa học.
Đại học Quốc gia TP.HCM: Nền tảng tri thức và nhân lực
Với quy mô hơn 90.000 sinh viên, khoảng 4.000 giảng viên và hơn 3.000 công bố khoa học mỗi năm, Đại học Quốc gia TP.HCM đóng vai trò trụ cột trong việc cung cấp tri thức, nhân lực chất lượng cao và các nhóm nghiên cứu mạnh mẽ cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thành phố.
Chuyển Đổi Số và Tầm Nhìn Đô Thị Thông Minh Tiên Phong
TP.HCM đang kiên định với mục tiêu lọt vào nhóm 50 đô thị thông minh hàng đầu thế giới vào năm 2030. Để đạt được điều này, Thành phố đang chuyển mình mạnh mẽ sang mô hình quản trị đô thị dựa trên dữ liệu và công nghệ số, đặc biệt sau quá trình hợp nhất hành chính tạo ra một siêu đô thị đa trung tâm, đa chức năng.
Hạ tầng số và dữ liệu vững chắc
- Trung tâm dữ liệu: Thành phố sở hữu 12 trung tâm dữ liệu lớn và đang hình thành 4 siêu trung tâm dữ liệu, với Trung tâm dữ liệu phục vụ chính quyền số vận hành 1.272 máy chủ.
- Mạng lưới cảm biến: Hệ thống camera giám sát và thiết bị cảm biến IoT đã được triển khai rộng khắp trên nhiều lĩnh vực, tạo ra nguồn dữ liệu khổng lồ.
- Kho dữ liệu chung: Kho dữ liệu dùng chung đã kết nối nhiều cơ sở dữ liệu quan trọng, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Ứng dụng đô thị thông minh đi vào thực tiễn
Từ nền tảng dữ liệu vững chắc, nhiều mô hình điều hành và ứng dụng đô thị thông minh đã được đưa vào vận hành, mang lại hiệu quả rõ rệt:
- Trung tâm giám sát, điều hành đô thị thông minh (IOC) – giai đoạn 1.
- Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính điện tử.
- Bản đồ số với hơn 200 lớp dữ liệu GIS.
- Tổng đài liên thông khẩn cấp, Cổng tiếp nhận và xử lý phản ánh của người dân.
- Các mô hình chuyên ngành phát huy hiệu quả trong giao thông, y tế, giáo dục, an ninh và quản lý đô thị.
Thành phố Hồ Chí Minh cũng liên tục duy trì nhóm dẫn đầu cả nước về Chỉ số chuyển đổi số, hoàn thành nhiều bước quan trọng trong hợp nhất hạ tầng số, vận hành các nền tảng số thiết yếu và cung cấp gần 2.000 dịch vụ công trực tuyến, thúc đẩy thủ tục hành chính phi địa giới.
Thách thức và định hướng tương lai
Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, với quy mô mới sau hợp nhất, Thành phố đối mặt với nhiều bài toán lớn về quản trị đô thị, giao thông, logistics, môi trường, an sinh xã hội và cung cấp dịch vụ công. Điều này đòi hỏi một phương thức quản trị đổi mới dựa trên dữ liệu và công nghệ số, cùng khả năng giám sát theo thời gian thực.
Giai đoạn 2026-2030, Thành phố sẽ đẩy mạnh ứng dụng AI, mô hình lớn (Large Models), dữ liệu lớn (Big Data), Digital Twin và phân tích dự báo để tối ưu hóa vận hành đô thị. Các chuyên gia cũng khuyến nghị TP.HCM cần chuyển sang mô hình quản trị dựa trên thể chế, dữ liệu và điều hành theo thời gian thực, hình thành “hệ điều hành đô thị vùng” hoặc “hệ điều hành dữ liệu vùng”, áp dụng các mô hình tiên tiến như Data Mesh, hạ tầng tính toán biên và bản sao số động (Dynamic Digital Twin) nhằm nâng cao khả năng dự báo, phản ứng nhanh và tối ưu hóa vận hành đô thị.
TP.HCM đang chứng tỏ tầm nhìn và quyết tâm mạnh mẽ để không chỉ là một trung tâm kinh tế, mà còn là một đô thị thông minh, đổi mới sáng tạo hàng đầu, tạo ra giá trị bền vững cho người dân và cả khu vực.
