Nội dung chính
Quyết định 19/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành đang định hình lại khung pháp lý quan trọng cho việc công nhận và quản lý các xã đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới hiện đại giai đoạn 2026-2030.
Văn bản pháp quy này, được Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ký ngày 28/4/2026, không chỉ quy định rõ ràng các điều kiện, trình tự, thủ tục mà còn cả hồ sơ xét duyệt, công bố và thu hồi quyết định công nhận đối với các cấp độ: xã đạt chuẩn nông thôn mới (NTM), xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại, và tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM trong giai đoạn 2026-2030. Đây là một bước tiến quan trọng nhằm chuẩn hóa và nâng cao chất lượng Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 – 2035.
Tổng quan Quyết định 19/2026/QĐ-TTg và Phạm vi Áp dụng
Quyết định số 19/2026/QĐ-TTg là kim chỉ nam cho các địa phương trong công cuộc xây dựng nông thôn mới, đảm bảo sự đồng bộ và hiệu quả trên toàn quốc. Phạm vi áp dụng của quyết định này rất rộng, bao gồm tất cả các xã, tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đang triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Bên cạnh đó, các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan đến quá trình này cũng phải tuân thủ các quy định được nêu.
Việc ban hành Quyết định này thể hiện sự quyết tâm của Chính phủ trong việc đẩy mạnh phát triển nông thôn theo hướng bền vững, hiện đại, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân, đặc biệt là ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nơi còn nhiều khó khăn cần được quan tâm.
Tiêu chuẩn Công nhận: Từ Xã Nông thôn mới đến Cấp Tỉnh Hoàn thành Nhiệm vụ
Quyết định 19/2026/QĐ-TTg đã làm rõ các yêu cầu cụ thể để một địa phương được công nhận đạt chuẩn NTM, NTM hiện đại hoặc hoàn thành nhiệm vụ NTM.
Điều kiện công nhận xã đạt chuẩn Nông thôn mới
Để một xã được công nhận đạt chuẩn NTM, cần đáp ứng hai yếu tố cốt lõi:
- Tuân thủ Bộ tiêu chí quốc gia: Xã phải đáp ứng đầy đủ các mức đạt chuẩn theo yêu cầu của Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, được ban hành kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg ngày 29/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ. Điều này bao gồm các tiêu chí về quy hoạch, hạ tầng, kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường và hệ thống chính trị. Trong trường hợp đặc thù, nếu xã thuộc phạm vi quy hoạch khu chức năng đã được phê duyệt, Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thể điều chỉnh việc áp dụng các yêu cầu về quy hoạch, hạ tầng, phát triển kinh tế nông thôn để phù hợp với thực tiễn.
- Sự hài lòng của người dân: Mức độ hài lòng của người dân trên địa bàn xã về kết quả xây dựng NTM phải đạt yêu cầu theo hướng dẫn của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đây là một tiêu chí quan trọng, phản ánh tính dân chủ, sự đồng thuận và lợi ích thực sự mà chương trình mang lại cho cộng đồng.
Điều kiện công nhận xã đạt chuẩn Nông thôn mới hiện đại
Đối với mục tiêu cao hơn là NTM hiện đại, xã cần đáp ứng:
- Tuân thủ Quy định khung thí điểm: Đầy đủ các mức đạt theo yêu cầu của Quy định khung thí điểm xây dựng xã nông thôn mới hiện đại giaiạn 2026-2030, cũng được quy định kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg. Các tiêu chí này thường sẽ có yêu cầu cao hơn về ứng dụng công nghệ, phát triển bền vững, quản lý thông minh và chất lượng dịch vụ công.
- Sự hài lòng của người dân: Tương tự như NTM, sự hài lòng của người dân về kết quả xây dựng NTM hiện đại cũng phải đáp ứng các yêu cầu theo hướng dẫn của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Điều kiện công nhận cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng Nông thôn mới
Một tỉnh, thành phố được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM khi:
- Tuân thủ Quy định cấp tỉnh: Đạt đầy đủ các điều kiện theo yêu cầu của Quy định cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, ban hành kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg. Điều này thường liên quan đến tỷ lệ xã đạt chuẩn NTM, NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu trên địa bàn, cùng với các chỉ số phát triển kinh tế – xã hội tổng thể của tỉnh.
- Sự hài lòng của người dân: Mức độ hài lòng của người dân trên địa bàn các xã thuộc cấp tỉnh về kết quả xây dựng NTM của cấp tỉnh phải đáp ứng yêu cầu theo hướng dẫn của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Quy định về Thời điểm Công nhận và Sử dụng Kết quả Đánh giá
Quyết định 19/2026/QĐ-TTg cũng làm rõ cách thức xác định năm công nhận và sử dụng kết quả đánh giá:
- Công nhận đồng thời với đánh giá: Nếu việc xét, công nhận được tổ chức cùng lúc với việc đánh giá đạt chuẩn, kết quả của năm đánh giá sẽ được sử dụng.
- Công nhận trước thời điểm đánh giá: Trong trường hợp này, kết quả của năm trước liền kề hoặc kết quả của năm đánh giá (nếu có hướng dẫn của các bộ, cơ quan trung ương) sẽ được áp dụng.
- Xác định năm công nhận cụ thể:
- Nếu quyết định công nhận được ban hành từ tháng 01 đến hết tháng 9 hàng năm, năm công nhận sẽ là năm trước liền kề năm xét, công nhận.
- Nếu quyết định công nhận được ban hành từ tháng 10 đến hết tháng 12 hàng năm, năm công nhận sẽ là chính năm xét, công nhận đó.
Quy định này giúp đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng trong quá trình đánh giá và công nhận, tránh những sai sót về thời gian và cơ sở dữ liệu.
Các Trường hợp Thu hồi Quyết định Công nhận: Đảm bảo Chất lượng Bền vững
Để duy trì chất lượng và tinh thần của chương trình NTM, Quyết định 19/2026/QĐ-TTg cũng quy định chi tiết các trường hợp bị thu hồi danh hiệu.
Thu hồi quyết định công nhận xã đạt chuẩn Nông thôn mới
Một xã đã được công nhận đạt chuẩn NTM sẽ bị thu hồi quyết định nếu không đáp ứng mức đạt chuẩn từ 04 tiêu chí trở lên hoặc từ 40% số nội dung tiêu chí trở lên theo yêu cầu của Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 (kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg).
Thu hồi quyết định công nhận xã đạt chuẩn Nông thôn mới hiện đại
Xã đã đạt chuẩn NTM hiện đại sẽ bị thu hồi nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
- Không đáp ứng điều kiện thu hồi của xã NTM (như trên).
- Không đáp ứng mức đạt từ 02 tiêu chí trở lên hoặc từ 40% số nội dung tiêu chí trở lên thuộc các tiêu chí xã NTM hiện đại đã được UBND cấp tỉnh ban hành theo yêu cầu của Quy định khung thí điểm xây dựng xã nông thôn mới hiện đại giai đoạn 2026-2030 (kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg).
Thu hồi quyết định công nhận cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng Nông thôn mới
Cấp tỉnh đã được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM sẽ bị thu hồi quyết định trong các tình huống sau:
- Có từ 40% số xã trở lên trên địa bàn bị thu hồi quyết định công nhận đạt chuẩn NTM.
- Không đáp ứng mức đạt từ 05 điều kiện trở lên theo yêu cầu của Quy định tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 (kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg).
- Có từ 10% số xã trở lên trên địa bàn bị thu hồi quyết định công nhận đạt chuẩn NTM và không đáp ứng mức đạt từ 03 đến 04 điều kiện theo yêu cầu của Quy định tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 (kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg).
Ý nghĩa và Tầm quan trọng của Quyết định Mới
Quyết định số 19/2026/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành từ ngày 28/4/2026, thay thế Quyết định số 18/2022/QĐ-TTg và Quyết định số 03/2024/QĐ-TTg trước đó. Điều này cho thấy sự điều chỉnh, hoàn thiện liên tục của khung pháp lý để phù hợp với tình hình thực tiễn và mục tiêu phát triển mới.
Việc ban hành Quyết định này không chỉ cung cấp một hành lang pháp lý vững chắc cho các địa phương trong quá trình xây dựng nông thôn mới mà còn khuyến khích sự chủ động, sáng tạo của chính quyền và người dân. Các tiêu chí rõ ràng, minh bạch cùng với quy định về thu hồi danh hiệu sẽ là động lực để các địa phương không ngừng nỗ lực, duy trì và phát huy thành quả, hướng tới một nông thôn Việt Nam ngày càng văn minh, giàu đẹp và bền vững.
Kết luận
Quyết định 19/2026/QĐ-TTg là một văn bản then chốt, định hướng cho công cuộc xây dựng nông thôn mới và nông thôn mới hiện đại trong giai đoạn tới. Nó không chỉ là khuôn khổ pháp lý mà còn là cam kết của Chính phủ về một tương lai nông thôn thịnh vượng, nơi chất lượng cuộc sống của người dân được đặt lên hàng đầu. Các địa phương cần nghiên cứu kỹ lưỡng và triển khai đồng bộ các giải pháp để đáp ứng các tiêu chí, góp phần vào sự phát triển chung của đất nước. Bạn nghĩ gì về những tiêu chuẩn mới này và tác động của chúng đến cộng đồng của bạn?
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Quyết định 19/2026/QĐ-TTg quy định về những nội dung chính nào?
Quyết định này đặt ra các điều kiện, trình tự, thủ tục, hồ sơ để xét, công nhận, công bố và thu hồi quyết định công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới hiện đại, cũng như cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030.
Điều kiện tiên quyết để một xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới là gì?
Một xã cần đáp ứng đầy đủ Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 theo Quyết định 51/2025/QĐ-TTg và phải có sự hài lòng cao của người dân về kết quả xây dựng nông thôn mới.
Khi nào một quyết định công nhận nông thôn mới có thể bị thu hồi?
Quyết định có thể bị thu hồi nếu xã không đáp ứng mức đạt chuẩn từ 04 tiêu chí trở lên hoặc từ 40% số nội dung tiêu chí trở lên theo yêu cầu của Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới.
