Nội dung chính
Viêm não mô cầu đang có dấu hiệu gia tăng đáng lo ngại với 4 ca tử vong, đặc biệt đe dọa trẻ em và thanh thiếu niên sinh hoạt trong môi trường tập thể đông người.
Theo báo cáo giám sát từ Bộ Y tế (tuần 1 đến tuần 14 năm 2026), cả nước đã ghi nhận 24 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 4 trường hợp tử vong. Một con số đáng báo động là nhóm trẻ em dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số ca mắc, cho thấy đối tượng trẻ nhỏ cực kỳ dễ tổn thương trước loại vi khuẩn này.
Diễn biến phức tạp: Số ca mắc tăng mạnh so với cùng kỳ
Đáng chú ý, số ca mắc năm nay có xu hướng tăng cao hơn hẳn so với cùng kỳ năm 2025 (chỉ 14 trường hợp). Dù hiện tại các ca bệnh xuất hiện rải rác, chưa hình thành ổ dịch tập trung, nhưng việc mầm bệnh âm thầm lưu hành trong cộng đồng khiến nguy cơ bùng phát diện rộng luôn hiện hữu.
Không chỉ trẻ em, người trưởng thành chưa tiêm phòng cũng đối mặt với rủi ro lớn. Điển hình là trường hợp một nam sinh viên 21 tuổi tại TP.HCM phải điều trị tại hai bệnh viện tuyến cuối dù đang trong độ tuổi sung sức. Điều này minh chứng rằng vi khuẩn Neisseria meningitidis không loại trừ bất kỳ ai nếu họ thiếu hàng rào miễn dịch.
Vì sao thanh thiếu niên là nhóm nguy cơ cao?
Tại các tỉnh như Lâm Đồng, Phú Quốc, nhiều ca bệnh gần đây tập trung ở nhóm học sinh, sinh viên. Có ba nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này:
- Môi trường sinh hoạt: Ký túc xá, nhà trọ, trường học là những nơi có mật độ tiếp xúc cao, dễ lây lan qua dịch tiết mũi, họng.
- Thói quen sinh hoạt: Việc thức khuya, áp lực học tập, hút thuốc, uống rượu bia hoặc dinh dưỡng kém khiến hệ miễn dịch suy yếu, tạo điều kiện cho vi khuẩn tấn công.
- Hiện tượng “người lành mang trùng”: Đây là điểm nguy hiểm nhất. Theo Hội Y học dự phòng Việt Nam, có 10-20% người bình thường mang vi khuẩn nhưng không biểu hiện bệnh. Ở thanh thiếu niên, tỷ lệ này lên tới 25-32%, thậm chí 50% trong đợt dịch.
Một nghiên cứu quy mô tại 28 quốc gia chỉ ra rằng tỷ lệ mang mầm bệnh đạt đỉnh 23,7% ở tuổi 19. Điều này có nghĩa là cứ 4 thanh thiếu niên thì có 1 người là “nguồn lây thầm lặng”. Bài học từ nước Anh gần đây với 2 ca tử vong và 20 ca nhiễm liên quan đến hộp đêm là lời cảnh tỉnh cho những ai thường xuyên lui tới các tụ điểm giải trí đông người.
Nhận diện “sát thủ” và chiến lược phòng ngừa toàn diện
Viêm não mô cầu diễn biến cực nhanh, có thể gây viêm màng não mủ hoặc nhiễm khuẩn huyết, dẫn đến những di chứng nặng nề như điếc, liệt hoặc chậm phát triển tinh thần.
1. Dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp
Người dân cần đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu xuất hiện các triệu chứng: Sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, buồn nôn, cổ cứng và đặc biệt là xuất hiện các ban xuất huyết trên da.
2. Biện pháp bảo vệ cộng đồng
Để chủ động phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo thực hiện nghiêm ngặt:
- Vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, súc họng bằng dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang nơi công cộng.
- Vệ sinh môi trường: Thông thoáng nơi ở, lau sạch các bề mặt tiếp xúc chung như tay nắm cửa, bàn học.
- Nâng cao thể trạng: Ăn uống đủ chất, tập thể dục để tăng cường sức đề kháng tự nhiên.
3. Giải pháp vắc xin: Tiêm đúng và đủ
Bác sĩ Bạch Thị Chính (Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC) nhấn mạnh rằng tại Việt Nam, có 5 nhóm huyết thanh phổ biến (A, B, C, Y, W) cùng lưu hành. Vì mỗi loại vắc xin chỉ phòng được một số nhóm nhất định, việc chỉ tiêm một loại sẽ tạo ra “lỗ hổng” miễn dịch.
Lời khuyên chuyên gia: Cần tiêm phối hợp đầy đủ vắc xin não mô cầu nhóm B và nhóm ACYW để đạt được sự bảo vệ toàn diện. Việc tiêm sớm, đúng lịch và đủ liều là cách duy nhất để cơ thể kịp thời tạo ra kháng thể chống lại sự tấn công của vi khuẩn.
Bạn hoặc người thân đã được tiêm phòng đầy đủ các nhóm huyết thanh não mô cầu chưa? Hãy kiểm tra lại sổ tiêm chủng và liên hệ cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn phác đồ bảo vệ toàn diện ngay hôm nay.