Nội dung chính
Tỷ lệ sinh giảm mạnh ở Trung Quốc năm 2025, đạt mức thấp nhất từ 1949, đặt ra thách thức dân số và đòi hỏi các biện pháp chính sách toàn diện ngay lập tức.
Bối cảnh và số liệu giảm sinh 2025
Theo Cục Thống kê quốc gia công bố ngày 19/1, năm 2025 chỉ có 7,92 triệu trẻ em được sinh ra – giảm 17% so với 9,54 triệu vào năm 2024 và thấp nhất kể từ khi bắt đầu thống kê dân số vào năm 1949. Tổng dân số giảm 3,39 triệu người, xuống còn 1,4049 tỷ, đánh dấu mức sụt giảm hàng năm lớn nhất kể từ nạn đói 1959‑1961. Đồng thời, năm 2025 ghi nhận 11,31 triệu ca tử vong, mức cao nhất trong thập kỷ qua, làm tăng áp lực lên hệ thống y tế và an sinh xã hội.
Nguyên nhân sâu xa của suy giảm sinh
Su Yue, chuyên gia kinh tế trưởng về Trung Quốc tại Economist Intelligence Unit, cho rằng “tốc độ suy giảm rất đáng chú ý, đặc biệt trong bối cảnh không có cú sốc lớn”. Ông chỉ ra ba yếu tố chính: (1) người trẻ ngày càng ngần ngại kết hôn; (2) chi phí nuôi dạy con ngày càng cao, bao gồm giáo dục, y tế và nhà ở; (3) chi phí cơ hội khi phụ nữ phải tạm ngừng hoặc giảm thời gian làm việc để sinh con. Những yếu tố này tạo ra một vòng lặp tiêu cực, khiến nhu cầu sinh giảm đồng thời làm thu hẹp tiềm năng tiêu dùng trong tương lai.
Các biện pháp hỗ trợ gia đình hiện hành
Đáp lại xu hướng này, chính phủ Trung Quốc đã triển khai một loạt chính sách hỗ trợ. Bắc Kinh khởi động chương trình trợ cấp chăm sóc trẻ em toàn quốc, trả tới 10.800 NDT (≈1.534 USD) mỗi năm cho mỗi trẻ dưới ba tuổi – biện pháp khuyến khích sinh sản sâu rộng nhất kể từ khi cho phép ba con vào năm 2021. Ngoài ra, năm 2026 chính phủ cam kết mở rộng bảo hiểm y tế để chi trả toàn bộ chi phí sinh con, nâng cao chất lượng và khả năng tiếp cận các cơ sở chăm sóc trẻ, đơn giản hoá thủ tục đăng ký kết hôn và cung cấp hỗ trợ pháp lý cho các cặp đôi muốn ly hôn.
Triển vọng và đề xuất cải cách cơ cấu
Yuan Xin, Phó Chủ tịch Hiệp hội dân số Trung Quốc và giáo sư nhân khẩu học tại Đại học Nankai, nhấn mạnh mối tương quan chặt chẽ giữa số ca sinh và số cặp đôi đăng ký kết hôn. Năm 2024, chỉ có hơn 6,1 triệu cặp đôi kết hôn – giảm hơn 20% so với năm trước và thấp nhất kể từ 1980. Tuy nhiên, trong ba quý đầu năm 2025, số đăng ký kết hôn tăng 8,5% so với cùng kỳ năm trước, và đầu năm 2026 Thượng Hải ghi nhận mức tăng 38,7% so với 2025, trong khi Phúc Kiến tăng 12%. Dựa trên xu hướng này, Yuan Xin dự đoán số ca sinh 2026 có thể vượt 8 triệu.
Để biến xu hướng ngắn hạn thành tăng trưởng bền vững, các nhà hoạch định cần tập trung vào cải cách cơ cấu: (1) giảm gánh nặng tài chính thông qua các khoản trợ cấp dài hạn và ưu đãi thuế cho các gia đình có con; (2) nâng cao chất lượng và giá trị giáo dục mầm non, giảm chi phí ẩn; (3) tạo môi trường làm việc linh hoạt, hỗ trợ phụ nữ duy trì sự nghiệp khi có con; (4) khuyến khích hôn nhân sớm bằng cách đơn giản hoá thủ tục đăng ký và cung cấp hỗ trợ tư vấn hôn nhân. Những biện pháp này không chỉ giúp đảo ngược suy giảm sinh mà còn bảo vệ sức mạnh tiêu dùng của nền kinh tế lớn nhất châu Á.
Bạn nghĩ gì về khả năng các chính sách mới sẽ thay đổi xu hướng dân số Trung Quốc? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn và theo dõi các bài viết phân tích sâu hơn về chính sách dân số tại đây.
