Việt Nam, với tư cách Chủ tịch Hội nghị Quan chức Cấp cao Số ASEAN (ADGSOM) 2026, đang định hướng một ASEAN số gắn liền với nhu cầu thực tế của người dân và doanh nghiệp.

Vietnam nhận vai trò Chủ tịch ADGSOM 2026

Vào chiều 12/1/2026, hội nghị ADGSOM được tổ chức tại Hà Nội, quy tụ các nhà quản lý công nghệ số hàng đầu trong khu vực. Đây là lần thứ sáu diễn ra hội nghị này và lần đầu tiên Việt Nam là nước chủ nhà, mở ra cơ hội thúc đẩy hợp tác số xuyên ASEAN.

Bà Chomparee Chompurat, Phó thư ký thường trực Bộ Kinh tế và Xã hội số Thái Lan, đã chính thức bàn giao chức vụ Chủ tịch ADGSOM 2026 cho Việt Nam, đồng thời khẳng định niềm tin vào năng lực lãnh đạo của Việt Nam.

Mục tiêu chiến lược của Việt Nam

Trong vai trò Chủ tịch, Việt Nam sẽ tập trung ba trụ cột chính:

• Thực hiện Kế hoạch Tổng thể Số ASEAN 2030 theo hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.
• Tăng cường liên kết giữa chính sách số, an ninh mạng và phát triển kinh tế số.
• Mở rộng hợp tác với các nước đối thoại và tổ chức quốc tế, bao gồm AI, điện toán đám mây và công nghệ mới nổi.

Phó vụ trưởng Hợp tác quốc tế, bà Trần Thanh Hà, nhấn mạnh cam kết của Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ với 10 nước thành viên ASEAN, Ban thư ký ASEAN và các đối tác đối thoại để đưa chương trình nghị sự số trở nên thực tiễn, bao trùm và bền vững.

Đối thoại đa phương và các hoạt động thực tiễn

Ngày 13‑14/1, hội nghị sẽ chuyển sang các phiên đối thoại với Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, Ấn Độ, EU, Nga, Liên minh Viễn thông châu Á‑Thái Bình Dương (APT), Ngân hàng Thế giới và ITU. Mục tiêu là rà soát kết quả hợp tác số giai đoạn 2024‑2025, đánh giá ngân sách 2026 và chuẩn bị nội dung cho Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6.

Những nỗ lực chung đã giúp ASEAN đạt tiến bộ đáng kể trong các lĩnh vực: phòng, chống lừa đảo trực tuyến; quản trị trí tuệ nhân tạo (AI); quản lý dữ liệu số; thúc đẩy luồng dữ liệu xuyên biên giới; bảo vệ và sửa chữa cáp quang biển; và tăng cường an ninh mạng.

Triển vọng và cam kết lâu dài

Theo bà Chomparee Chompurat, những kết quả này minh chứng cho cam kết chung của ASEAN trong việc xây dựng một hệ sinh thái số an toàn, trung thực và đặt con người làm trung tâm. Việt Nam kỳ vọng hội nghị sẽ đạt mức độ đồng thuận cao, đưa ra các giải pháp chiến lược khả thi và dễ dàng triển khai trên thực tiễn.

Trọng Đạt

FPT chính thức trở thành Đối tác Phân phối Toàn cầu Cấp cao (Global Elite Reseller) của Sitecore, mở ra kỷ nguyên AI cho trải nghiệm số tại Việt Nam và khu vực châu Á.

FPT ký kết vị trí Đối tác Toàn Cầu Cấp cao của Sitecore

Theo thỏa thuận ký kết, Tập đoàn FPT sẽ nắm quyền phân phối độc quyền SitecoreAI tại Việt Nam và mở rộng sang một số thị trường trọng điểm ở châu Á, Trung Đông và Trung Mỹ trong vòng ba năm. Hai bên cam kết đồng hành triển khai giải pháp AI nhằm nâng cao khả năng lập kế hoạch, sáng tạo và cá nhân hoá trải nghiệm khách hàng.

SitecoreAI: Nền tảng trải nghiệm số thế hệ mới

SitecoreAI hợp nhất nội dung, dữ liệu khách hàng và công nghệ AI vào một hệ thống SaaS linh hoạt. Nền tảng cho phép các đội ngũ marketing quản lý nội dung tập trung, hiểu sâu nhu cầu khách hàng và tự động tối ưu hoá hành trình mua sắm trên mọi kênh – website, ứng dụng di động, mạng xã hội và các điểm chạm số khác.

Điểm mạnh cốt lõi

• Quản trị nội dung đa kênh trong một giao diện duy nhất.
• AI Agentic Studio: công cụ phát triển và điều phối dựa trên tác nhân AI, giúp biến ý tưởng thành trải nghiệm thực tiễn nhanh chóng.
• Tích hợp quản lý tài sản số (DAM) và tối ưu hoá chuyển đổi (CRO) để nâng cao ROI.

Vai trò và lợi ích cho doanh nghiệp

Với tư cách Đối tác Toàn Cầu Cấp cao, FPT sẽ cung cấp dịch vụ tư vấn, triển khai và hỗ trợ kỹ thuật cho các doanh nghiệp trong phạm vi ủy quyền. Nhờ kinh nghiệm sâu rộng tại thị trường toàn cầu, FPT cam kết rút ngắn thời gian đưa giải pháp vào hoạt động, giảm thiểu chi phí và tối đa hoá giá trị tạo ra cho khách hàng.

Ông Nguyễn Khải Hoàn, Phó Tổng Giám đốc FPT Software, chia sẻ: “Hơn một thập kỷ qua, FPT và Sitecore đã đồng hành cung cấp các giải pháp số đẳng cấp thế giới. Việc nâng tầm hợp tác sẽ giúp khách hàng ứng dụng AI một cách bền vững, đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi số và tạo ra lợi thế cạnh tranh trong nền kinh tế trải nghiệm.”

Ông Dave Tilbury, Giám đốc Vận hành Sitecore, cho biết: “Trong thời đại AI, các thương hiệu cần một nền tảng duy nhất để biến ý tưởng thành trải nghiệm nhất quán và cá nhân hoá ở quy mô toàn cầu. SitecoreAI đáp ứng nhu cầu này và mô hình Đối tác Toàn Cầu Cấp cao cùng FPT sẽ nhân rộng hiệu quả tới các thị trường mới.”

Câu chuyện thành công và tầm nhìn tương lai

Trên nền tảng hợp tác lâu năm từ 2015, FPT đã tiên phong triển khai các giải pháp Sitecore như XM Cloud và OrderCloud tại châu Á. Dự án FPT ON.E – nền tảng thương mại điện tử tích hợp AI trên Sitecore OrderCloud, đã giúp khách hàng rút ngắn thời gian ra mắt sản phẩm tới 30% và tối ưu hoá quy trình vận hành.

FPT là doanh nghiệp công nghệ và dịch vụ CNTT hàng đầu Việt Nam, với doanh thu 2,47 tỷ USD và hơn 54.000 nhân sự vào năm 2024. Sitecore là nhà cung cấp trải nghiệm số AI toàn cầu, hỗ trợ hàng nghìn thương hiệu thiết kế trải nghiệm linh hoạt, mở rộng ở mọi kênh.

Với mục tiêu nâng cao năng suất, giảm lao động thủ công và đảm bảo an toàn, Công ty Than Thống Nhất – TKV đang triển khai mạnh mẽ dự án cơ giới hoá trong các khâu sản xuất, đặc biệt là công tác đào lò hầm lò.

Mục tiêu chiến lược và lý do ưu tiên cơ giới hoá

Nhằm thực hiện chiến lược phát triển bền vững và đáp ứng yêu cầu đổi mới công nghệ của Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam, TKV xác định năm 2026 là “năm bản lề”. Cơ giới hoá được coi là chìa khoá để tăng năng suất đào lò, giảm rủi ro tai nạn và cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động.

Kế hoạch triển khai 2026‑2027

• 2026: Đưa vào vận hành 01 hệ thống cơ giới hoá đào lò, đáp ứng chỉ tiêu tỷ lệ cơ giới hoá của TKV.
• 2027: Xây dựng và đưa vào hoạt động 01 lò chợ cơ giới hoá thông minh, tích hợp hệ thống giám sát tự động.

Kiểm tra thực địa và chuẩn bị hạ tầng

Vào ngày 07/01/2026, Giám đốc Vương Minh Thu cùng Ban Giám đốc và các phòng chuyên môn đã thực địa kiểm tra các khu vực dự kiến áp dụng. Đoàn kiểm tra rà soát địa chất, kỹ thuật, mặt bằng thi công, hệ thống vận tải, cấp điện, thông gió và các hạng mục phụ trợ, đảm bảo mọi điều kiện sẵn sàng cho việc lắp đặt và vận hành thiết bị.

Đánh giá hiệu quả và tiêu chí lựa chọn thiết bị

Hiện tại, công ty đã tiến hành đánh giá các thiết bị cơ giới hoá đang vận hành dựa trên bốn tiêu chí chính: năng suất, mức độ an toàn, chi phí vận hành và độ phù hợp với địa chất mỏ. Kết quả đánh giá sẽ là nền tảng để mở rộng quy mô cơ giới hoá trong những năm tiếp theo.

Triển vọng tương lai

Việc đẩy mạnh cơ giới hoá không chỉ nâng cao năng lực sản xuất mà còn góp phần bảo đảm an toàn lao động và tạo môi trường làm việc hiện đại. Đây là bước nền tảng cho sự phát triển ổn định, bền vững của Than Thống Nhất trong thập kỷ tới.

Trong một năm triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, các địa phương đã biến tầm nhìn “đột phá khoa học và công nghệ” thành hiện thực cụ thể trên mặt đất. Nhiều mô hình số, nền tảng tri thức số đã được đưa vào hoạt động đồng bộ, đáp ứng nhanh chóng nhu cầu chuyển đổi số quốc gia.

Đòn bẩy phát triển bền vững cho các địa phương

Việc quán triệt sâu sắc chủ trương Nghị quyết 57 đã khiến các tỉnh, thành phố nhanh chóng xây dựng lộ trình hành động chi tiết, khoa học và thực tiễn, phù hợp với điều kiện phát triển mới.

Thành phố Đà Nẵng: Đứng đầu trong hệ sinh thái khởi nghiệp

Đà Nẵng khẳng định vai trò dẫn dắt trong kỷ nguyên số khi hệ sinh thái khởi nghiệp tăng 130 bậc, vươn lên vị trí 766 trong top 1.000 thành phố tiêu biểu toàn cầu do StartupBlink công nhận. Thành phố cũng lọt vào top 10 địa phương tiêu biểu tại Techfest Việt Nam 2025.

Trong lĩnh vực công nghệ cao, Đà Nẵng đã khai trương Khu Công nghệ Thông tin tập trung – Công viên Phần mềm Đà Nẵng số 2 và khởi động dự án Phòng thí nghiệm công nghệ đóng gói tiên tiến, tạo nền tảng vững chắc cho sản xuất vi mạch bán dẫn.

Hạ tầng số được mở rộng để hỗ trợ chính quyền hai cấp, các tổ công nghệ số cộng đồng được huy động mạnh, đồng thời triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” và “Bình dân học AI” để lan tỏa tri thức công nghệ tới người dân.

Tỉnh Khánh Hòa: Tăng gấp ba lần đề xuất nhiệm vụ khoa học

Sau khi hợp nhất với Ninh Thuận, Khánh Hòa trở thành địa phương “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”. Năm 2025, đề xuất nhiệm vụ khoa học‑công nghệ tăng gấp 3 lần so với các năm trước, và chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) xếp hạng 9/34.

Tháng 4/2025, tỉnh là nơi đầu tiên triển khai bộ công cụ phần mềm KPI đo lường hiệu suất công việc cho cán bộ, giúp số hoá quy trình đánh giá.

Hai trung tâm dữ liệu tại Nha Trang và Phan Rang đã hoàn thiện dự án “Trung tâm giám sát, điều hành thông minh” và đang xây dựng trung tâm SOC, cho phép phát hiện sớm, xử lý kịp thời các vấn đề an ninh mạng.

Lào Cai: Mô hình “Thôn số” đưa người dân vùng cao vào kỷ nguyên số

Thôn Suối Chải, xã Bát Xát – nơi 100% hộ dân là dân tộc thiểu số – đã triển khai mô hình “Thôn số” với 86 hộ, 440 người, trong đó 75% là hộ nghèo. Mô hình cung cấp dịch vụ công trực tuyến, căn cước chip, sổ tay đảng viên điện tử và hội nghị video với trang thiết bị đồng bộ.

Nhờ chuyển đổi số, nông dân Lào Cai đã tiếp cận thương mại điện tử, quảng bá sản phẩm qua mạng xã hội; quýt Mường Khương từ nhập khẩu chuyển sang xuất khẩu nội địa và các tỉnh khác.

Chuyển đổi số toàn diện từ cơ sở

Việc kiện toàn các Tổ công nghệ số cộng đồng đã trở thành nhiệm vụ trọng tâm. Tại Đà Nẵng, mạng lưới bao phủ hơn 24.000 thành viên, với 3.766 tổ và gần 24.303 thành viên, mỗi thôn, tổ dân phố đều có một Tổ hoạt động thường xuyên.

Những Tổ này không chỉ triển khai “Bình dân học vụ số” mà còn thực hiện các dự án dữ liệu dân cư, định danh điện tử, góp phần đưa chính sách Trung ương vào thực tiễn đời sống.

Những thành tựu này chứng tỏ Nghị quyết 57 không chỉ là “đòn bẩy” mà còn là “bước đệm” vững chắc giúp các địa phương khai thác tiềm năng số, nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Bối cảnh: Instagram và người dùng tại Việt Nam

Đến cuối năm 2025, Việt Nam ước tính có khoảng 11,7 triệu người dùng Instagram, chiếm hơn 11% dân số. Số lượng này tạo nên một “kho báu” dữ liệu cá nhân cho các nền tảng mạng xã hội.

Chi tiết vụ rò rỉ dữ liệu trên Dark Web

Hơn 17,5 triệu tài khoản Instagram đã bị rò rỉ và hiện đang được bán trên các diễn đàn Dark Web. Thông tin được công bố bởi công ty an ninh mạng Malwarebytes. Theo họ, lỗ hổng xuất hiện qua các API của Instagram từ năm 2024, cho phép kẻ tấn công trích xuất tên người dùng, địa chỉ cư trú, số điện thoại, email và các dữ liệu cá nhân khác.

Dataset này đã xuất hiện trong các cuộc quét định kỳ của Malwarebytes trên Dark Web và được đưa lên các chợ đen để bán với giá tính bằng Bitcoin.

Hậu quả tiềm tàng và các hình thức tấn công

Dữ liệu bị lộ có thể bị lợi dụng để thực hiện:

• Lừa đảo qua email hoặc tin nhắn (phishing) dựa trên thông tin cá nhân.
• Đánh cắp tài khoản bằng kỹ thuật “credential stuffing” trên các nền tảng khác.
• Xây dựng hồ sơ cá nhân để tống tiền (ransom) hoặc tống tiền danh tính.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 và trách nhiệm pháp lý

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 sẽ có hiệu lực từ 1/1/2026. Theo luật, số điện thoại và địa chỉ email được xếp vào “dữ liệu nhận dạng cá nhân”, do đó các công ty phải thực hiện các biện pháp bảo mật nghiêm ngặt và chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý nếu vi phạm.

Ngay cả các tổ chức nước ngoài không có pháp nhân tại Việt Nam nhưng tham gia xử lý dữ liệu người dùng Việt vẫn có thể bị phạt hành chính, bồi thường dân sự và thậm chí truy cứu hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Biện pháp bảo vệ cá nhân dành cho người dùng Instagram

Malwarebytes khuyến nghị các bước sau:

1. Kiểm tra danh sách thiết bị đã đăng nhập qua Trung tâm Tài khoản của Meta.
2. Bật xác thực hai yếu tố (2FA) ngay lập tức.
3. Thay đổi mật khẩu định kỳ và sử dụng mật khẩu mạnh, không tái sử dụng.
4. Không nhấp vào liên kết không rõ nguồn trong email hoặc tin nhắn.
5. Theo dõi các cảnh báo bảo mật từ Instagram và thực hiện cập nhật phần mềm.

Kết luận

Vụ rò rỉ 17,5 triệu tài khoản Instagram cho thấy rủi ro thực tế khi API không được bảo vệ chặt chẽ. Người dùng cần nâng cao ý thức bảo mật và áp dụng các biện pháp phòng ngừa ngay hôm nay. Bạn đã kiểm tra tài khoản của mình chưa? Hãy chia sẻ kinh nghiệm và theo dõi chúng tôi để nhận thêm những tin tức bảo mật mới nhất.

Trung Quốc đã phá vỡ giới hạn Greenwald trong nghiên cứu plasma, đánh dấu một bước tiến quan trọng gần tới việc hiện thực hoá năng lượng nhiệt hạch sạch.

Thành tựu mới của lò phản ứng EAST

Theo thông báo từ Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, lò Tokamak Thử nghiệm Siêu dẫn Tiên tiến (EAST) đã duy trì plasma ổn định ở mật độ cực cao – lần đầu tiên trong lịch sử. Kết quả này được công bố trên tạp chí Science Advances vào đầu năm 2026.

Giới hạn Greenwald và ý nghĩa của nó

Giới hạn Greenwald là ngưỡng mật độ plasma mà khi vượt qua thường khiến plasma mất ổn định và phản ứng bị dập tắt. Đây được xem là rào cản lớn nhất trong việc duy trì phản ứng nhiệt hạch lâu dài. EAST đã chứng minh khả năng duy trì plasma ổn định ngay cả khi mật độ vượt qua ngưỡng này – một “vùng không phụ thuộc mật độ” mà lý thuyết dự đoán.

So sánh quốc tế: Trung Quốc và Mỹ

Trước đó, giới hạn Greenwald đã từng bị phá vỡ tại Mỹ. Năm 2022, lò tokamak DIII‑D của Bộ Năng lượng Mỹ đạt kết quả tương tự, và vào năm 2024 các nhà khoa học tại Đại học Wisconsin‑Madison duy trì plasma ổn định ở mật độ gấp khoảng 10 lần giới hạn Greenwald trong một thiết bị thử nghiệm.

Triển vọng thương mại và dự án ITER

Cả Trung Quốc và Mỹ đều là thành viên chủ chốt của dự án Lò phản ứng Nhiệt hạch Thử nghiệm Quốc tế (ITER) – một sáng kiến đa quốc gia đang xây dựng lò tokamak lớn nhất thế giới tại Pháp. ITER dự kiến bắt đầu tạo ra các phản ứng nhiệt hạch toàn diện vào năm 2039. Mặc dù còn xa mục tiêu thương mại, những tiến bộ như EAST đang thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và ứng dụng thực tế.

Kết luận

Việc phá vỡ giới hạn Greenwald không chỉ khẳng định năng lực nghiên cứu của Trung Quốc mà còn mở ra một hướng tiếp cận khả thi cho các lò tokamak thế hệ tiếp theo. Khi các nhà khoa học tiếp tục tối ưu hoá áp suất, nhiệt độ và từ trường, chúng ta tiến gần hơn tới một nguồn năng lượng sạch, không phát thải khí nhà kính và tiềm năng cung cấp điện năng gần như vô hạn.

Tiến Lợi

AI mở ra kỷ nguyên mới cho âm nhạc Việt

AI đang biến đổi toàn bộ chuỗi giá trị của ngành công nghiệp âm nhạc, từ sáng tác tới phát hành. Từ những bản remix trên TikTok thu hút hàng triệu lượt xem đến các cuộc tranh luận căng thẳng về bản quyền, câu hỏi lớn vẫn còn: chúng ta đang bước vào thời kỳ hoàng kim hay đang rơi vào sự suy tàn của tính nguyên bản?

Thị trường âm nhạc và tiềm năng tài chính của AI

Theo báo cáo mới nhất của Market.us và Goldman Sachs, thị trường âm nhạc toàn cầu có liên quan tới AI được định giá 6,65 tỷ USD vào năm 2025 và dự kiến tăng gấp 10 lần trong vòng 10 năm tới. Ở mức này, các công cụ như Suno và Udio có thể tạo ra một bài hát hoàn chỉnh – lời, giai điệu, giọng hát – chỉ trong vài phút.

Deezer ước tính có tới 50.000 bản nhạc do AI tạo ra được tải lên mỗi ngày, tạo áp lực lớn lên các nền tảng phân phối. Tại Việt Nam, khoảng 60% nhạc sĩ đã bắt đầu sử dụng AI cho các tác vụ hỗ trợ như tách beat, xử lý âm thanh hoặc lên ý tưởng.

AI vs. cảm xúc nghệ sĩ: Hai chiều sâu khác nhau

AI vượt trội về tốc độ và chi phí. Một bản hòa âm thường mất nhiều ngày, thậm chí hàng tuần để hoàn thiện; AI có thể trả lời trong vòng vài phút với chi phí tối thiểu. Nhờ vậy, AI chiếm ưu thế trong các phân khúc nhạc quảng cáo, nhạc nền video ngắn, hay nhạc thiền, lo‑fi – nơi yêu cầu tốc độ và tính ứng dụng hơn là chiều sâu nghệ thuật.

Nhưng khi nói đến cảm xúc thực sự, AI còn hạn chế. Thuật toán chỉ dựa vào thống kê, không có trải nghiệm sống, không thể truyền tải những câu chuyện cá nhân sâu sắc mà khán giả thường cảm nhận khi một ca khúc “đánh vào tim”.

Bản quyền và thách thức pháp lý

Những mô hình như Suno và Udio được huấn luyện trên hàng triệu bản nhạc có bản quyền mà thường không có sự đồng ý của tác giả. Tại Việt, nghệ sĩ đã lên tiếng lo ngại về việc “công trí” của mình bị khai thác để nuôi lớn các thuật toán. Dù Quốc hội đã sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ, vẫn chưa có hướng dẫn chi tiết cho việc sử dụng dữ liệu âm nhạc trong AI.

Định hướng cộng sinh: AI như công cụ, không phải kẻ thay thế

Để AI không trở thành “đầu rút” cho âm nhạc, chúng ta cần một chiến lược cân bằng:

• Với nghệ sĩ: Định vị AI là trợ lý sáng tạo – giúp tạo beat, lọc tạp âm, hoặc đưa ra gợi ý lời bài hát, từ đó nghệ sĩ có thể tập trung vào “hồn” của tác phẩm.
• Với khán giả: Nâng cao giáo dục nghe – giúp họ nhận diện được giọng thật và giọng AI, tránh rơi vào bẫy nội dung giả mạo.
• Với nền tảng phát hành: Áp dụng nhãn “AI‑generated” hoặc “AI‑assisted” để đảm bảo tính minh bạch và tôn trọng người tiêu dùng.

Nhờ sự minh bạch, người nghe sẽ có quyền lựa chọn: thưởng thức cảm xúc chân thực của một con người hay tận hưởng giai điệu nhanh gọn do máy móc tạo ra.

Kết luận

AI trong âm nhạc không phải là trào lưu nhất thời mà là xu hướng tất yếu. Nếu chúng ta đặt ra luật chơi hợp lý ngay hôm nay, AI có thể tôn vinh bản sắc âm nhạc Việt và đưa nó ra thế giới thay vì nhấn chìm thị trường trong những giai điệu vô hồn.

PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long

Việt Nam đã ghi dấu ấn ấn tượng khi xuất khẩu bột cá năm 2025 đạt gần 300 triệu USD, mở ra tiềm năng lớn cho ngành công nghiệp phế phụ phẩm thủy sản.

Bột cá: Giá trị và ứng dụng đa dạng

Bột cá không chỉ là nguồn protein, axit amin và chất béo dồi dào cho thức ăn chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản và thú cưng mà còn được dùng làm phân bón hữu cơ, cải tạo đất, kích thích cây trồng ra hoa kết trái. Nhờ những đặc tính dinh dưỡng này, nhu cầu toàn cầu đối với bột cá đang tăng mạnh.

Thị trường tiêu thụ toàn cầu

Theo số liệu của FAO, Peru hiện là nhà sản xuất và xuất khẩu bột cá lớn nhất, chiếm khoảng 20% sản lượng thế giới. Trung Quốc đứng thứ hai và là nước nhập khẩu bột cá nhiều nhất, chiếm tới 90% tổng nhập khẩu toàn cầu. Đây là cơ hội cho các nhà xuất khẩu Việt Nam khai thác thị trường khổng lồ.

Sản lượng thủy sản Việt Nam và xu hướng phát triển

Theo Cục Thủy sản và Kiểm ngư, năm 2025 tổng sản lượng thủy sản Việt Nam đạt 9,95 triệu tấn, tăng 3% so với năm trước, trong đó nuôi trồng chiếm 6,1 triệu tấn (tăng 5,1%). Theo chiến lược phát triển thủy sản đến năm 2030, sản lượng nuôi trồng dự kiến đạt 7 triệu tấn. Sự tăng trưởng này kéo theo nhu cầu sản xuất thức ăn thủy sản, ước tính năm 2025 đạt 5,39 triệu tấn.

Doanh nghiệp khai thác phế phẩm thành bột cá

Tại TP.HCM, Công ty TNHH Phúc Lộc thu mua 60 tấn phế phẩm hằng ngày, sản xuất 4.000‑5.000 tấn bột cá/năm, tạo doanh thu 72‑90 tỷ đồng. Nếu được hỗ trợ vốn và công nghệ, họ có thể nâng độ đạm lên 64% và giảm nhập khẩu 140.000 tấn bột cá mỗi năm.

Ở Công ty TNHH Tứ Hải, xương cá đục được sấy khô và xuất khẩu sang Nhật với giá 10 USD/kg, mang lại 10‑12 tỷ đồng/năm. Viện Nghiên cứu hải sản phía Nam cũng đang phát triển chiết xuất chitosan từ ghẹ tạp, có giá bán tới 1.000 USD/kg, phục vụ y tế và nông nghiệp.

Triển vọng và chính sách hỗ trợ

TS Phạm Quốc Huy, trưởng Phân viện Nghiên cứu hải sản phía Nam nhấn mạnh, để biến phế phẩm thành tài nguyên, cần có chính sách thuế ưu đãi, tín dụng xanh và hỗ trợ công nghệ. Khi doanh nghiệp, viện nghiên cứu và chính quyền hợp lực, các vật liệu “rác thải” sẽ trở thành “vàng xanh” cho nền kinh tế biển.

Hiện, mặc dù giá trị xuất khẩu bột cá đã đạt 300 triệu USD, nhưng khoản này vẫn chưa được tính vào kim ngạch xuất khẩu của ngành thủy sản mà nằm trong mã xuất khẩu chăn nuôi. VASEP đã kiến nghị Bộ Tài chính điều chỉnh Thông tư số 11 để đưa bột cá vào quản lý của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp.

Với dự báo đến năm 2030, phế phụ phẩm tôm sẽ cung cấp khoảng 650.000 tấn nguyên liệu, giá trị 80‑100 triệu USD; cá tra 1,3 triệu tấn, giá trị hơn 500 triệu USD. Những con số cho thấy tiềm năng to lớn cho các ngành công nghiệp phụ trợ như thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm và vật liệu sinh học.

Nhìn chung, việc khai thác tối đa phế phụ phẩm thủy sản không chỉ tăng giá trị chuỗi cung ứng mà còn thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn, góp phần bảo vệ môi trường biển và nâng tầm vị thế của Việt Nam trên bản đồ thương mại quốc tế.

AI đang chuyển mình từ mối đe dọa thành đồng nghiệp số, và Việt Nam đang nắm bắt lợi thế ngôn ngữ độc đáo để dẫn đầu cuộc cách mạng này.

AI không còn là công cụ, mà là “đồng nghiệp số”

Trên tầng 12 của một tòa nhà văn phòng ở trung tâm Sài Gòn, Hà Lữ Minh Anh – 24 tuổi – vừa đang chat với một trí tuệ nhân tạo (AI) để hoàn thiện kế hoạch chiến lược cho khách hàng. Cô không ra lệnh cho máy móc; cô đang thảo luận với một đồng nghiệp ảo, một “digital colleague”.

Từ lo ngại sang cơ hội thực tiễn

Theo báo cáo VietnamWorks inTECH 2024, trong khi 60% nhân sự CNTT truyền thống gặp khó khăn tìm việc sau 2023, nhu cầu tuyển dụng vị trí liên quan AI tăng mạnh, mức lương trung bình cao hơn 10‑50% so với các vị trí IT truyền thống. Ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch VINASA, nhấn mạnh: “Chúng ta đã bước từ giai đoạn thử nghiệm sang giai đoạn tạo giá trị kinh doanh thực tế”.

Ở Neurons AI, các AI Agents đã tăng tốc độ giải quyết yêu cầu khách hàng lên 11,5% và đóng góp tăng doanh thu 9,4% trên mỗi nhân viên, theo số liệu từ Microsoft.

Lợi thế “gen” tiếng Việt trong cuộc đua AI toàn cầu

Trong khi các nước Đông Nam Á khác đang xây dựng hạ tầng dữ liệu, Việt Nam sở hữu một tài sản vô hình: Tiếng Việt là ngôn ngữ duy nhất trong khu vực sử dụng chữ Latin, đồng thời mang hàm lượng Hán‑Việt lên tới 70%.

Nhờ có ký tự Latin, người Việt dễ dàng tiếp cận và tinh chỉnh các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) như GPT, Llama, Claude. Rào cản “tokenisation” thấp hơn giúp chi phí huấn luyện AI giảm đáng kể và độ chính xác khi “dịch” tri thức Đông – Tây tăng mạnh.

Tiếng Việt – cầu nối Đông – Tây

• Chữ Latin giúp nhân sự Việt nhanh chóng nắm bắt tài liệu kỹ thuật bằng tiếng Anh.
• Khoảng 70% từ vựng Hán‑Việt mang lại khả năng hiểu sâu các mô hình AI Trung Quốc.
• Khả năng “fine‑tuning” nhanh chóng khiến Việt Nam trở thành trung tâm huấn luyện AI cho khu vực.

Human‑in‑the‑Loop: Người giám sát đạo đức của đồng nghiệp số

Mặc dù AI có thể thực hiện công việc gấp ba lần nhân lực, 73% doanh nghiệp áp dụng AI vẫn chỉ 5,4% hoàn toàn tin tưởng vào kết quả mà không có sự kiểm định của con người (theo Itviec). Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của vòng lặp con người – AI.

Tại Neurons AI, Minh Anh và đồng nghiệp không chỉ là người vận hành mà còn là “giám sát viên đạo đức”, đảm bảo AI không đưa ra lời khuyên sai lệch, phân biệt hoặc vi phạm bảo mật.

Kỹ năng kép cho thế hệ mới

Ngành sản xuất, y tế, tài chính không còn cần những lập trình viên chỉ viết code. Họ cần những chuyên gia biết giao tiếp với AI, đồng thời hiểu sâu quy trình kinh doanh để ra quyết định cuối cùng.

Chiến lược đào tạo: Từ học nghề tới làm chủ AI

Việt Nam đang triển khai các mô hình “3 Nhà” (Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp) để rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn. Ví dụ:

• Viettel AI Fresher Program: 160 giờ đào tạo thực chiến, kết hợp thuật toán, dữ liệu và văn hoá doanh nghiệp.
• VinAI Residency của Vingroup: Chọn 1% tài năng hàng năm để nghiên cứu AI cấp cao, tạo ra công trình ngang tầm quốc tế.

Những chương trình này khác với mô hình học bổng kỹ thuật số của Indonesia hay apprenticeship của Singapore, khi Việt Nam kết hợp phổ cập kỹ năng số với nuôi dưỡng tinh hoa.

Tiếng Việt và các mô hình LLM nội địa

PhoGPT, SaolaGPT và ZaloAI đã ra đời, được đánh giá bằng bộ tiêu chuẩn VMLU – chứng minh năng lực tiếng Việt và khả năng tự chủ công nghệ của người Việt.

Như lời các chuyên gia trong báo cáo thị trường: “Thành công của AI ở Việt Nam sẽ không đo bằng số lượng thuật toán, mà bằng số lượng con người được nâng tầm nhờ AI.”

Với lợi thế ngôn ngữ và nguồn nhân lực trẻ, Việt Nam đang mở rộng cánh cửa tương lai, biến AI thành đồng nghiệp số đắc lực nhất trên toàn cầu.

FCC đã chính thức cho phép SpaceX triển khai thêm 7.500 vệ tinh Starlink thế hệ thứ hai, mở ra cánh cửa cho dịch vụ Internet tốc độ gigabit trên toàn cầu.

FCC chấp nhận đề xuất của SpaceX

Vào ngày 9/1, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) công bố việc phê duyệt đề xuất của SpaceX – công ty của tỷ phú Elon Musk – nhằm bổ sung 7.500 vệ tinh Starlink thế hệ mới. Quyết định này cho phép SpaceX vận hành tổng cộng 15.000 vệ tinh Starlink trên quỹ đạo, gấp đôi số lượng đã được cấp phép trước đó.

Chi tiết kỹ thuật

• Vệ tinh sẽ hoạt động trên năm băng tần khác nhau, giúp giảm thiểu hiện tượng chồng lấn và tăng khả năng truyền tải dữ liệu.
• FCC miễn trừ một số quy định cũ về độ phủ sóng, cho phép các vệ tinh kết nối trực tiếp tới điện thoại di động ngoài lãnh thổ Mỹ.
• Tốc độ tải xuống dự kiến đạt tới 1 Gbps, đủ sức hỗ trợ các ứng dụng 4K, VR và các dịch vụ di động thế hệ 5G.

Lịch trình triển khai và cam kết của SpaceX

Theo yêu cầu của FCC, SpaceX phải phóng và đưa vào vận hành ít nhất 50 % số vệ tinh thế hệ thứ hai trước ngày 1 /12/2028, và hoàn tất toàn bộ dự án trước tháng 12/2031. Đồng thời, 7.500 vệ tinh Starlink thế hệ đầu tiên phải được đưa vào hoạt động trước cuối tháng 11/2027.

Động thái điều chỉnh quỹ đạo

Để nâng cao an toàn không gian, SpaceX sẽ hạ độ cao quỹ đạo của các vệ tinh từ khoảng 550 km xuống 480 km vào năm 2026, giảm nguy cơ va chạm và giảm lượng mảnh vỡ.

Tác động đến thị trường Internet và người dùng

Việc mở rộng mạng lưới lên tới 15.000 vệ tinh sẽ tăng đáng kể khả năng tiếp cận Internet ở các khu vực hạ tầng chưa phát triển, đặc biệt là vùng nông thôn và các đảo xa xôi. Dự kiến, hơn 500 triệu người dùng trên toàn thế giới sẽ được hưởng dịch vụ tốc độ gigabit, góp phần thu hẹp khoảng cách số.

Đối thủ cạnh tranh

Trong khi SpaceX củng cố vị thế, các công ty như OneWeb và Amazon Kuiper vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm. Cựu chủ tịch FCC Jessica Rosenworcel đã nhắc lại tầm quan trọng của việc duy trì cạnh tranh để tránh tình trạng độc quyền chiếm gần 2/3 tổng số vệ tinh hoạt động.

Rủi ro và thách thức

Vào tháng 12/2025, một vệ tinh Starlink gặp sự cố ở độ cao 418 km, tạo ra một lượng nhỏ mảnh vỡ và gián đoạn dịch vụ – một sự kiện hiếm gặp nhưng nhắc nhở về nguy cơ động học trong không gian. Ngoài ra, việc điều chỉnh băng tần và hạ độ cao đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ với các quốc gia khác để tránh gây nhiễu.

Giải pháp quản lý không gian

FCC đã yêu cầu SpaceX cung cấp bản đồ chi tiết về vị trí vệ tinh và kế hoạch xử lý mảnh vụn. Các chuyên gia khuyến cáo cần có khung pháp lý quốc tế chặt chẽ hơn để quản lý hàng ngàn vệ tinh cùng lúc.

Với hơn 9.400 vệ tinh đang vận hành hiện tại, SpaceX đã khẳng định mình là nhà khai thác vệ tinh lớn nhất thế giới. Sự mở rộng này không chỉ là bước tiến công nghệ mà còn là thách thức về an toàn và quản lý không gian.