Nội dung chính
Nùn rơm – biểu tượng của hơi ấm mùa đông, gợi nhớ hương khói rơm thơm lừng, bếp lửa ngoại và những ký ức ngọt ngào của tuổi thơ trong làng quê.
Cách làm nùn rơm truyền thống
Ở các làng quê miền Bắc, nùn rơm vẫn là vật dụng không thể thiếu trong những ngày đông giá rét. Người dân thu hoạch rơm sau vụ mùa, phơi khô tới khi vàng ruộm, rồi lựa chọn những bó rơm dày, cuống chắc, dài khoảng 60‑70 cm để làm lõi.
Chọn nguyên liệu
Lõi nùn được tạo từ những cuống rơm khô đồng đều, không có mối hạt hay hư hỏng. Bên ngoài, người làng dùng rơm mềm hơn, bện thành các vòng tròn dày dặn, phủ kín quanh lõi để tạo lớp cách nhiệt.
Kỹ thuật buộc và bện
Quá trình buộc phải thật chặt; mỗi vòng bện được siết chặt bằng dây lạt hoặc sợi rơm. Khi bện chặt, ngọn lửa sẽ cháy âm ỉ, giữ nhiệt lâu hơn, đồng thời giảm lượng khói gây hại.
Ký ức tuổi thơ bên bếp rơm
Những buổi chiều đông, tôi và các bạn xóm thường mang nùn rơm ra đồng chăn bò. Khi châm lửa, rơm bén nhanh, ngọn lửa đỏ hồng lan tỏa, tạo một vòng ấm áp giữa gió bấc. Trẻ con tụ tập quanh nùn, tranh nhau thổi phù phù để ngọn lửa bùng lên mạnh hơn – ai có ngọn lửa rực rỡ nhất, ai thắng cuộc.
Chúng tôi còn dùng nùn để nấu các món ăn “đặc sản” như cào cào, châu chấu. Khi những con côn trùng béo nhú được thả vào lửa đang âm ỉ, mùi thơm của rơm cháy hòa quyện cùng vị giòn tan của thực phẩm, khiến cả nhóm cười vang, quên đi cái lạnh của đồng cỏ.
Hương vị đặc biệt của cơm nấu trên nùn rơm
Bà ngoại luôn chuẩn bị nồi gang lớn, đặt lên bếp rơm đỏ lửa. Cơm nấu trên lửa rơm không chỉ mềm dẻo mà còn thấm đượm hương vị của mùa gặt, mồ hôi người nông dân và tình thương của bà. So với cơm nấu bằng bếp ga hay điện, hạt gạo ở đây “có hồn”, mỗi hạt như mang theo một câu chuyện của đồng ruộng và bếp lửa.
Bài học và giá trị văn hoá
Nùn rơm không chỉ là công cụ sưởi ấm mà còn là biểu tượng của sự tự lực, gắn kết cộng đồng và truyền thống ẩm thực nông thôn. Việc bảo tồn kỹ thuật bện nùn giúp duy trì kiến thức địa phương, giảm phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch và tạo ra trải nghiệm ẩm thực độc đáo cho thế hệ trẻ.
Khánh Phượng