Nghị định 350/2025/NĐ-CP mở ra khung pháp lý toàn diện, trở thành ngọn đuốc thắp sáng con đường sáng tạo cho văn học Việt Nam.
Nghị định này được Chính phủ ban hành và có hiệu lực từ ngày 15/2/2026, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc khuyến khích phát triển văn học – lĩnh vực sáng tạo tinh thần đặc thù của đất nước.
Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nhiều nhà văn đã ví Nghị định như “ngọn lửa ấm” và “ngọn đuốc” mang lại niềm tin, động lực cho những người cầm bút.
Tạo niềm tin và động lực cho người cầm bút
Theo đánh giá của các nhà văn, điểm nổi bật đầu tiên của Nghị định là việc xây dựng một hệ thống chính sách khuyến khích phát triển văn học toàn diện, bao trùm từ sáng tác, phổ biến, quảng bá đến bảo vệ quyền tác giả và thúc đẩy chuyển đổi số.
Đặc biệt, Nghị định lần đầu tiên nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp trong việc đầu tư và đồng hành cùng các hoạt động sáng tác, mở ra nguồn lực xã hội đa dạng cho văn học.
Nhà văn Niê Thanh Mai, Phó Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam, cho rằng Nghị định giống như một “ngọn đuốc”, chiếu sáng và sưởi ấm, giúp các nhà văn vượt qua rào cản tài chính và tìm được “sân chơi” rộng lớn hơn để thể hiện tài năng.
Trước đây, nhiều nhà văn chỉ dựa vào đam mê và tài năng cá nhân, nhưng thiếu cơ chế hỗ trợ lâu dài. Nghị định và các chương trình đi kèm sẽ tạo ra không gian sáng tạo, cho phép tác phẩm được chuyển thể thành phim, sân khấu, kịch bản… từ đó tăng cường động lực gắn bó lâu dài với nghề.
Đồng thời, Nghị định tạo cơ sở pháp lý để Trung ương và địa phương cấp kinh phí, tổ chức các cuộc thi, lễ hội văn học một cách bài bản, mở ra nhiều cơ hội cho nghệ sĩ cống hiến.
Doanh nghiệp, trước đây thường chỉ hỗ trợ qua tài trợ hoặc quảng cáo, giờ đây có “kim chỉ nam” pháp lý rõ ràng, giúp họ đồng hành với văn học một cách minh bạch và bền vững.
Nhà văn Niê Thanh Mai nhấn mạnh: không chỉ doanh nghiệp, mà cả các tổ chức, đoàn thể khi hợp tác với hội văn học nghệ thuật sẽ tạo dựng một nền tảng vững chắc, giúp văn học phát triển mạnh mẽ và lan tỏa rộng rãi.
Trong thời đại hiện đại, khi con người có ít thời gian chiêm nghiệm, Nghị định yêu cầu một chiến lược dài hạn, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho nhà văn, nhà thơ, vừa đặt ra mục tiêu rõ ràng và mở ra cơ hội phát huy tối đa năng lực sáng tạo.
Hành lang pháp lý vững chắc
Nhà văn Võ Thị Xuân Hà (Hội Nhà văn Việt Nam) cho rằng, văn học là một dòng chảy không ngừng và các chính sách đúng đắn của Nhà nước chính là “ngọn gió” giúp con thuyền văn chương đi xa, bền vững.
Để Nghị định thực sự đi vào cuộc, cần có các giải pháp đồng bộ, cụ thể và lâu dài:
- Cơ chế đãi ngộ thỏa đáng: Nâng mức nhuận bút, thành lập các giải thưởng văn học uy tín với giá trị kinh tế thực tế, giúp nhà văn yên tâm sống bằng nghề.
- Bảo hộ bản quyền mạnh mẽ: Tăng cường các biện pháp bảo hộ trên không gian mạng, áp dụng chế tài đủ mạnh để bảo vệ quyền lợi của tác giả.
- Đầu tư cho thế hệ trẻ và lĩnh vực lý luận: Tổ chức trại sáng tác chuyên sâu, hỗ trợ nhà văn đi thực tế tại các vùng miền, đặc biệt là khu vực biên giới và hải đảo.
- Phát triển hệ sinh thái phê bình: Khôi phục và nâng cao vai trò của lý luận, phê bình để tạo môi trường đánh giá khách quan, định hướng thẩm mỹ cho tác giả.
- Hiện đại hoá phương thức phổ biến: Đẩy mạnh sách điện tử, sách nói, các nền tảng đọc thông minh, đồng thời kết nối văn học với điện ảnh, sân khấu, âm nhạc để tiếp cận giới trẻ.
- Đầu tư dịch thuật: Hỗ trợ dịch các tác phẩm tiêu biểu sang tiếng nước ngoài, đưa văn học Việt Nam ra thế giới.
- Xây dựng văn hoá đọc: Phát triển thư viện hiện đại tại trường học và khu dân cư, đổi mới phương pháp giảng dạy văn học hướng tới giáo dục thẩm mỹ, tạo thói quen đọc sách bền vững.
Nhà văn Võ Thị Xuân Hà nhấn mạnh rằng, chính phủ cần tạo không gian cởi mở, khuyến khích đa dạng phong cách, đề tài và phương pháp sáng tác, đồng thời tôn trọng cá tính sáng tạo của nhà văn. Khi người viết được trân trọng, tác phẩm sẽ vừa mang hơi thở thời đại, vừa giữ đậm bản sắc dân tộc.
Như vậy, Nghị định 350/2025 không chỉ là một chính sách tài chính mà còn là một hệ sinh thái văn hoá toàn diện, nơi người viết được tôn vinh, tác phẩm được lan tỏa và độc giả được nuôi dưỡng, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của xã hội.