Nội dung chính
VV 340a – một thiên hà cách Trái Đất 500 triệu năm ánh sáng đang phun ra những luồng khí siêu nóng, chứng minh sức mạnh phá hủy của lỗ đen siêu khối lượng.
VV 340a – Thiên hà kỳ lạ trong tầm mắt của chúng ta
Theo ScienceAlert, các nhà thiên văn học mới phát hiện một thiên hà mang tên VV 340a, nằm cách chúng ta khoảng 500 triệu năm ánh sáng – một khoảng cách đủ gần để quan sát chi tiết các hiện tượng ngoại vi.
Động cơ của luồng khí khổng lồ
Nhà vật lý thiên văn Justin Kader (Đại học California, Irvine) cho biết đây là lần đầu tiên chúng ta ghi nhận một luồng phản lực vô tuyến có hiện tượng xoay đảo hướng ở quy mô kiloparsec – tức là trên toàn bộ kích thước của một thiên hà. Luồng này đẩy một dải khí ion hoá mạnh mẽ ra không gian, giống như vòi phun nước khổng lồ.
Vai trò của siêu khối lượng đen
Nguyên nhân chính được cho là một siêu khối lượng đen nằm ở trung tâm VV 340a. Khi chất vật rơi vào lỗ đen, một phần năng lượng được giải phóng dưới dạng bức xạ và gió plasma, đủ mạnh để “đói” nguyên liệu cần thiết cho việc hình thành sao mới.
Cơ chế phản hồi (feedback) và ngăn chặn hình thành sao
Theo các mô hình hiện hành, vật chất từ đĩa quay quanh lỗ đen bị lệch hướng, sau đó được gia tốc dọc theo các đường sức từ và phóng ra với tốc độ lên tới một phần đáng kể của tốc độ ánh sáng. Khi tới các cực, các luồng này kéo dài tới hơn 20.000 năm ánh sáng mỗi phía, tạo ra một vùng ion hoá cao nhiệt độ.
Độ nhiệt của các luồng này vượt qua các giới hạn dự đoán trước đây, lên tới 30 lần mức năng lượng tối đa mà các lý thuyết cũ có thể giải thích. Kết quả là, khí nóng không chỉ không thể tụ lại để tạo sao mà còn đẩy ra khỏi vùng trung tâm, làm giảm đáng kể tốc độ hình thành sao của toàn bộ thiên hà.
Ý nghĩa khoa học và những câu hỏi còn mở
VV 340a không chỉ là bằng chứng sống động cho quá trình “giết” sao của lỗ đen, mà còn mở ra những câu hỏi mới về vòng đời của các thiên hà. Liệu một thiên hà khi ngừng sinh sao có thể hồi sinh? Các cơ chế phản hồi có thể đa dạng hơn dự đoán hiện tại?
Những khám phá này nhắc nhở chúng ta rằng vũ trụ vẫn còn vô vàn bí ẩn, và mỗi hiện tượng như VV 340a là một mảnh ghép quan trọng giúp chúng ta hiểu sâu hơn về cách các thiên hà sinh ra, trưởng thành và cuối cùng là lụi tàn.
Hãy chia sẻ quan điểm của bạn về vai trò của lỗ đen trong việc điều chỉnh sự sống của thiên hà và đón chờ những nghiên cứu tiếp theo từ các kính viễn vọng mới.