Nội dung chính
Việc khai quật mộ gạch cổ gần 2 nghìn năm tại làng Chạp Khê, Quảng Ninh, đã hé lộ một khu phức hợp nghi lễ rộng 150 m² với hàng chục hiện vật quý giá.
Vị trí và quy mô khai quật
Trong quá trình san gạt mặt bằng gần nhà thờ giáo xứ Chạp Khê, người dân phát hiện một quần thể mộ gạch cổ. Đội khảo cổ do Bảo tàng Quảng Ninh dẫn đầu bắt đầu khai quật từ tháng 12/2025. Khu mộ nằm trên một gò đất cao, diện tích khoảng 150 m², sâu khoảng 2,5 m so với mặt đất hiện tại.
Cấu trúc và kiến trúc của mộ gạch
Mộ được định hướng Bắc lệch Đông khoảng 20°, gồm hai gian tiền thất, một gian trung thất và ba gian hậu thất; trung thất và hậu thất đều có các nhĩ (niche) được trang trí. Các gian được xây dựng bằng gạch nung già hình chữ nhật, mặt gạch có họa tiết đồng tiền, ô trám, vòng tròn đồng tâm, chữ S và mái cuốn vòm bằng gạch múi bưởi.
Bộ sưu tập hiện vật và ý nghĩa
Nhóm khảo cổ thu thập được ba nhóm chính hiện vật:
- Vật liệu kiến trúc: gạch chữ nhật, gạch múi bưởi.
- Gốm đất nung: mô hình nhà, nồi, bình, vò, chân đèn.
- Gốm men: bình, vò, chân đèn có lớp men sáng bóng.
Đặc biệt, một số viên gạch in nổi mang chữ “Hoàng quân” có hình thức tương đồng với gạch tại mộ Vũ Xá (Bảo tàng Hải Phòng), chứng tỏ mối liên hệ văn hoá giữa các khu vực ven sông Bạch Đằng.
Bối cảnh lịch sử và so sánh khu vực
Những kiểu mộ gạch tương tự đã được phát hiện ở các huyện Quảng Yên, Uông Bí, Đông Triều và ở Hải Phòng, Hải Dương (Thủy Nguyên, Kinh Môn). Sự xuất hiện của mộ gạch quy mô lớn tại Chạp Khê củng cố quan điểm rằng lưu vực sông Bạch Đằng là trung tâm văn hoá, thương mại và cư dân dày đặc trong giai đoạn I‑II sau Công nguyên.
Kế hoạch bảo tồn và phát triển du lịch
Theo quyết định của Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh, di tích sẽ được bảo tồn tại chỗ và dần chuyển thành công viên khảo cổ. Mục tiêu là tạo không gian giáo dục di sản, đồng thời thúc đẩy du lịch văn hoá địa phương.
Những bước tiếp theo sẽ tập trung vào nghiên cứu chi tiết hơn về niên đại, cấu trúc và mối liên hệ văn hoá, đồng thời chuẩn bị hồ sơ đề xuất xếp hạng di sản quốc gia.