Nội dung chính
Đại biểu Hà Sỹ Đồng đề xuất chỉ áp dụng tỷ lệ đồng thuận 75% cho việc thu hồi đất trong các dự án trọng điểm quốc gia và hạ tầng chiến lược.
Bối cảnh thảo luận tại Quốc hội
Vào chiều 1/12, Quốc hội đã xem xét dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai 2024. Một trong những nội dung nóng hổi là quy định thu hồi đất khi nhà đầu tư đã đạt được thỏa thuận với hơn 75% diện tích và hơn 75% người sở hữu đất, sau đó Ủy ban Nhân dân (HĐND) cấp tỉnh sẽ thu hồi phần còn lại.
Quan điểm của các đại biểu
Ông Trần Văn Tiến, Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, cho rằng việc đồng thời đáp ứng hai tiêu chí (diện tích và số lượng chủ sở hữu) là rất khó thực hiện. Ông đề nghị cơ quan soạn thảo cần giải thích vì sao chọn mức 75% thay vì 60% hoặc 80%, đồng thời cung cấp số liệu thống kê về số dự án hiện đang gặp khó khăn trong việc đạt tiêu chuẩn này.
Phó trưởng đoàn Đại biểu tỉnh Lâm Đồng, Dương Khắc Mai, cho rằng đề xuất mới có thể giải quyết những điểm nghẽn lâu năm, tránh việc dự án bị đình trệ vì không đạt đồng thuận. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh cần có cơ sở khoa học rõ ràng cho mức 75% để đảm bảo lợi ích cân bằng giữa nhà đầu tư và người dân.
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, lưu ý rằng tỷ lệ đồng thuận cần được áp dụng một cách linh hoạt, tùy theo quy mô và tính chất của từng dự án, để không gây bất ổn xã hội.
Đề xuất điều chỉnh tỷ lệ đồng thuận
Đại biểu Hà Sỹ Đồng, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, đề nghị Quốc hội cân nhắc chỉ áp dụng mức 75% cho các dự án trọng điểm quốc gia, hạ tầng chiến lược hoặc những dự án đã kéo dài nhiều năm mà chưa hoàn thành bồi thường. Ông còn gợi ý có thể nâng tỷ lệ lên 80‑85% để tăng độ an toàn pháp lý.
Ông nhấn mạnh, yếu tố then chốt không chỉ là tỷ lệ mà còn là cơ chế xác định giá bồi thường, quy trình đối thoại, tái định cư và giám sát độc lập. Vì vậy, ông đề xuất thành lập hội đồng thương lượng độc lập, mời các tổ chức định giá uy tín tham gia, đồng thời công khai toàn bộ hồ sơ để người dân có thể kiểm chứng tính công bằng.
Giải pháp bồi thường và tái định cư
Theo dự thảo mới trình Quốc hội ngày 30/11, Chính phủ đã bổ sung hai phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi đạt tỷ lệ đồng thuận 75%: (1) Nhà nước chi trả bồi thường theo mức quy định; (2) Nếu giá đất trung bình đã được thỏa thuận cao hơn mức bồi thường của Nhà nước, phần chênh lệch sẽ do nhà đầu tư chịu, tính vào chi phí đầu tư dự án.
Phó đoàn đại biểu TP Hải Phòng, Nguyễn Thị Việt Nga, cho rằng phương án thứ hai cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, người bị thu hồi và nhà đầu tư, giảm nguy cơ tranh chấp. Ngược lại, đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (Khánh Hòa) lưu ý rằng mức bồi thường thấp hơn giá thị trường có thể gây thiệt hại cho người dân.
Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng giải thích rằng Luật Đất đai 2024 đã quy định 31 trường hợp thu hồi đất, nhưng dự thảo nghị quyết cần bổ sung ba trường hợp mới, trong đó có dự án thu hồi phần diện tích còn lại sau khi nhà đầu tư đã đạt thỏa thuận 75% diện tích và 75% người sử dụng đất. Ông nhấn mạnh rằng việc xác định tỷ lệ 75% là “trường hợp đặc biệt” cần được đánh giá kỹ lưỡng về kinh tế‑xã hội, an ninh trật tự và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.
Triển vọng thông qua nghị quyết
Dự kiến, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua Nghị quyết tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai vào ngày 11/12. Nếu được chấp nhận, các cơ chế mới sẽ tạo ra khung pháp lý rõ ràng, giảm thiểu tranh chấp và tăng tính dự báo cho các dự án đầu tư lớn.
Anh Tú