Nội dung chính
Hóc xương cá không chỉ gây đau đớn mà còn có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Hóc xương cá là gì và tại sao lại nguy hiểm?
Hóc xương cá (cũng có thể là xương gà, mảnh xương cá…) xảy ra khi một mảnh xương cứng xuyên qua niêm mạc họng và đâm sâu vào các cấu trúc quan trọng như tuyến giáp, thanh quản, mạch máu. Khi dị vật chèn sâu, nguy cơ nhiễm trùng, chèn ép đường thở và tổn thương mạch máu tăng lên đáng kể, thậm chí có thể gây tử vong.
Hai ca bệnh thực tế tại Bệnh viện Thống Nhất (TP.HCM)
Ca 1: Bệnh nhân 85 tuổi – “Nuốt cơm nhiều” không giải quyết vấn đề
Vào ngày 15/1, bác sĩ Trương Hoàng Việt, trưởng khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Thống Nhất, tiếp nhận một bệnh nhân nữ 85 tuổi có tiền sử tăng huyết áp và tiểu đường. Sau bữa ăn cá, bà cảm thấy nuốt vướng, đau họng. Thay vì đi khám, bà đã thử nuốt cơm nhiều lần và dùng tay móc họng với hy vọng “đẩy” xương cá ra.
Sau vài ngày, cảm giác đau và vướng không giảm mà ngày càng nặng, khiến việc ăn uống trở nên khó khăn. Khi đến khám, nội soi Tai Mũi Họng phát hiện phù nề nghiêm trọng ở vùng sụn phễu trái. X‑quang cổ nghi ngờ có dị vật và CT xác định một mảnh xương cá khoảng 1×22 mm đã xuyên ra khỏi đường tiêu hóa và cắm sâu vào thùy trái tuyến giáp.
Do nguy cơ nhiễm trùng, áp‑xè cổ và tổn thương các cấu trúc quan trọng, đội ngũ bác sĩ ba chuyên khoa (Tai Mũi Họng, Ngoại Lồng Ngực – Mạch máu, Chẩn đoán hình ảnh) đã quyết định phẫu thuật mở cổ để lấy dị vật. Bệnh nhân đồng thời được điều trị bằng kháng sinh, kháng viêm và thuốc giảm đau, giúp kiểm soát nhiễm trùng và giảm phù nề.
Ca 2: Bệnh nhân 52 tuổi – “Ngậm vitamin C sủi” suýt tắc đường thở
Một phụ nữ 52 tuổi, sau khi ăn cá, cảm thấy đau họng và nuốt vướng. Thay vì đi khám, bà theo lời mách bảo “ngậm vitamin C sủi” với hy vọng xương cá sẽ tan chảy, đồng thời thực hiện khạc nhổ và nuốt cơm liên tục.
Khi đến bệnh viện, bệnh nhân đã có dấu hiệu khó thở nghiêm trọng. Nội soi thanh quản cho thấy sụn thanh và sụn phễu phù nề nặng, mất rãnh lưỡi – thanh, che gần như toàn bộ đường thở. CT xác định phù nề dày ở thanh thiệt, sụn phễu và đáy lưỡi, nguy cơ tắc nghẽn đường thở rất cao.
Bệnh nhân được nhập viện ngay, thực hiện nội soi lấy dị vật, đồng thời dùng kháng sinh, kháng viêm, phun khí dung và thuốc giảm đau. Sau vài ngày, phù nề giảm dần, các triệu chứng hô hấp cải thiện rõ rệt.
Tại sao các “mẹo” dân gian lại nguy hiểm?
Theo bác sĩ Trương Hoàng Việt, khi nghi ngờ hóc dị vật cứng (xương cá, xương gà,…) việc quan trọng nhất là đến cơ sở y tế có trang thiết bị nội soi hoặc chụp CT ngay lập tức. Các phương pháp tự ý như nuốt cơm, ngậm vitamin C sủi, uống nước chanh hoặc giấm không có cơ sở khoa học. Chúng không làm tan xương cá; ngược lại, tính axit hoặc áp lực có thể:
- Đẩy dị vật sâu hơn vào niêm mạc họng hoặc thậm chí xuyên ra ngoài đường tiêu hóa.
- Gây bỏng, trầy xước niêm mạc, làm tăng phù nề và nguy cơ tắc nghẽn đường thở.
- Làm cho việc lấy dị vật bằng nội soi trở nên khó khăn, kéo dài thời gian can thiệp và tăng nguy cơ biến chứng.
Trong cả hai ca trên, các “mẹo” đã làm tình trạng xấu đi, buộc bệnh nhân phải chịu phẫu thuật mở cổ hoặc nội soi kéo dài, tiêu tốn thời gian, chi phí và gây đau đớn.
Cách xử trí đúng khi bị hóc xương cá
1. Ngay lập tức ngừng ăn uống và không tự ý thực hiện các biện pháp “đẩy” dị vật.
2. Đến cơ sở y tế gần nhất có nội soi tai mũi họng hoặc chụp CT. Đội ngũ bác sĩ sẽ xác định vị trí, kích thước và mức độ xâm nhập của dị vật.
3. Nếu dị vật nằm ở vị trí có thể lấy bằng nội soi, bác sĩ sẽ thực hiện ngay trong ngày, thường không cần nhập viện quá lâu.
4. Trong trường hợp dị vật đã chèn sâu, gây chèn ép hoặc nhiễm trùng, phẫu thuật mở cổ có thể là lựa chọn an toàn nhất.
Việc can thiệp sớm không chỉ giảm nguy cơ tử vong mà còn giảm chi phí điều trị và thời gian hồi phục.
Kết luận
Hóc xương cá là một tình huống y tế khẩn cấp, đòi hỏi phản ứng nhanh và chính xác. Các “mẹo” dân gian như nuốt cơm, ngậm vitamin C sủi, uống nước chanh hay giấm không chỉ vô hiệu mà còn có thể gây hậu quả nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng. Khi cảm thấy nuốt vướng, đau họng sau khi ăn cá, hãy đến bệnh viện ngay để được thăm khám, chẩn đoán và lấy dị vật bằng phương pháp y khoa chuẩn.
Bạn đã từng gặp trường hợp tương tự? Hãy chia sẻ trải nghiệm của mình ở phần bình luận và đừng quên theo dõi chúng tôi để nhận thêm các lời khuyên sức khỏe hữu ích.