Nội dung chính
Sự kiện giao lưu khoa học tại Đại học Phenikaa
Hơn 200 học sinh từ 12 trường THPT Hà Nội đã có cơ hội đối thoại trực tiếp với Giáo sư Takaaki Kajita, người đoạt Giải Nobel Vật lý 2015. Buổi chiều ngày 16/1, Đại học Phenikaa tổ chức buổi giảng đại chúng về sóng hấp dẫn trong khuôn khổ Hội thảo quốc tế chuyên sâu, kéo dài hai ngày 15‑16/1.
Sóng hấp dẫn – Cửa sổ mới tới vũ trụ
Bài giảng giới thiệu các khái niệm nền tảng về sóng hấp dẫn – hiện tượng mà Albert Einstein dự đoán từ năm 1916 và chỉ được ghi nhận trực tiếp vào năm 2015 bởi các thí nghiệm LIGO. Khi một sóng hấp dẫn đi qua Trái Đất, khoảng cách giữa hai gương phản xạ cách nhau 4 km chỉ thay đổi ở mức 10⁻¹⁶ cm, nhỏ hơn cả kích thước hạt nhân nguyên tử. Độ nhạy này mở ra một cách hoàn toàn mới để “quan sát” vũ trụ.
Khác với các phương pháp dựa trên ánh sáng, sóng hấp dẫn mang thông tin về các hiện tượng cực đoan như va chạm hố đen hay sao neutron – những sự kiện mà kính thiên văn truyền thống không thể ghi nhận đầy đủ. Khi kết hợp với dữ liệu neutrino, tia gamma và các tín hiệu điện từ khác, chúng tạo thành “thiên văn học đa thông tin”, cho phép các nhà khoa học khám phá cấu trúc sâu bên trong và quá trình tiến hóa của vũ trụ.
Câu hỏi của học sinh và tầm nhìn tương lai
Phiên đối thoại trực tiếp đã thu hút những câu hỏi sâu sắc: cách các nhà khoa học phát hiện tín hiệu sóng hấp dẫn trong môi trường nhiễu nền khổng lồ, vai trò của trí tuệ nhân tạo trong xử lý dữ liệu khổng lồ, và mối liên hệ giữa nghiên cứu cơ bản với công nghệ ứng dụng trong đời sống. Những câu hỏi này chứng tỏ rằng khoa học đỉnh cao không còn là “tri thức đóng kín” mà là một quá trình mở, nơi thế hệ trẻ có thể tham gia bằng tư duy phản biện.
Phương Mai, học sinh Trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, đã hỏi: “Một học sinh THPT cần làm gì để tham gia vào dự án nghiên cứu lớn?” GS. Kajita trả lời: “Môi trường đại học nghiên cứu là cánh cửa mở. Hãy kết nối với các thầy cô tại Đại học Phenikaa – chúng tôi đang hợp tác trong các dự án nghiên cứu, và luôn chào đón những tài năng trẻ.” Lời khuyên này không chỉ truyền cảm hứng mà còn cung cấp một lộ trình thực tiễn cho các em.
Kết luận và lời kêu gọi
Buổi giao lưu đã khẳng định vai trò của các hội thảo mở trong việc đưa khoa học tiên tiến đến gần hơn với học sinh phổ thông. Khi các nhà khoa học quốc tế như GS. Kajita chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm, họ không chỉ truyền tải thông tin mà còn gieo mầm cho những nhà nghiên cứu tương lai.
Nếu bạn là học sinh, giáo viên hoặc phụ huynh, hãy khám phá các chương trình hợp tác của các trường đại học, tham gia các cuộc thi khoa học và không ngừng đặt câu hỏi. Đó chính là cách tốt nhất để “bước vào” thế giới nghiên cứu.
Hải Bình